نوشته شده توسط:بررسی دلایل شکست خوردن پرونده‌های حقوقی
بسیاری از افراد تصور می‌کنند اگر حق با آن‌ها باشد، نتیجه یک پرونده حقوقی نیز حتماً به نفع آن‌ها خواهد بود؛ اما در ...
موسسه حقوقی آرن با همکاری جمعی از فارغ التحصیلان تاسیس شد و تا امروز با هدف پذیرش وکیل ادامه دارد.
یکی از پرسش‌های مهم در پرونده‌های پزشکی این است که اگر پزشک پیش از انجام عمل جراحی یا درمان، از بیمار رضایت‌نامه گرفته باشد، آیا دیگر هیچ مسئولیتی در برابر عوارض یا خسارت‌های ایجادشده ندارد؟ پاسخ به این پرسش به سادگی «بله» یا «خیر» نیست؛ زیرا در بررسی مسئولیت پزشکی باید میان عارضه قابل انتظار درمان و خسارت ناشی از تقصیر یا قصور پزشکی تفاوت قائل شد.
رضایت بیمار در اصل به معنای پذیرش انجام یک اقدام درمانی پس از اطلاع از ماهیت و خطرات آن است. بنابراین امضای رضایت‌نامه به خودی خود به این معنا نیست که بیمار تمام مسئولیت‌های احتمالی پزشک را پذیرفته یا از هرگونه حق اعتراض و پیگیری قانونی صرف‌نظر کرده است.
در پرونده‌های پزشکی، موضوع اصلی این است که خسارت ایجادشده دقیقاً به چه علت اتفاق افتاده است. اگر عارضه‌ای با وجود انجام اقدامات درمانی مطابق موازین علمی و فنی ایجاد شده باشد، وضعیت با حالتی که پزشک مرتکب خطا، بی‌احتیاطی، بی‌مبالاتی یا عدم رعایت استانداردهای حرفه‌ای شده است تفاوت دارد.
رضایت‌نامه پزشکی سندی است که نشان می‌دهد بیمار با انجام یک اقدام درمانی موافقت کرده است. این رضایت معمولاً پس از توضیح درباره نوع درمان، روند کلی اقدام و برخی خطرات احتمالی دریافت می‌شود.
اما باید توجه داشت که رضایت بیمار با پذیرش هر نوع نتیجه‌ای یکسان نیست. بیمار ممکن است با انجام عمل موافقت کند، اما این رضایت به این معنا نیست که پزشک مجاز است اصول علمی و فنی مربوط به درمان را رعایت نکند.
به بیان ساده، بیمار به پزشک اجازه درمان می‌دهد، نه اینکه مسئولیت ناشی از عملکرد نادرست را به طور کامل از او سلب کند.
خیر، صرف وجود رضایت‌نامه نمی‌تواند در همه شرایط موجب از بین رفتن مسئولیت پزشک شود. برای بررسی یک پرونده باید مشخص شود که پزشک در زمان درمان، وظایف حرفه‌ای خود را مطابق شرایط بیمار و موازین علمی انجام داده است یا خیر.
ممکن است بیمار پیش از عمل درباره عوارض احتمالی آگاه شده و رضایت‌نامه را نیز امضا کرده باشد، اما در جریان درمان اتفاقی رخ دهد که ارتباطی با عوارض معمول و قابل انتظار نداشته و ناشی از رعایت نکردن اصول فنی باشد.
در چنین شرایطی، صرف ارائه رضایت‌نامه نمی‌تواند به تنهایی پاسخگوی موضوع مسئولیت باشد و علت ایجاد خسارت باید به صورت تخصصی بررسی شود.
این تفاوت یکی از مهم‌ترین موضوعات در پرونده‌های مربوط به مسئولیت پزشک پس از رضایت بیمار است. هر نتیجه نامطلوبی الزاماً به معنای قصور پزشکی نیست.
برخی درمان‌ها و جراحی‌ها با خطرات شناخته‌شده‌ای همراه هستند. حتی اگر پزشک اقدامات لازم را مطابق اصول علمی انجام دهد، ممکن است بیمار با عارضه‌ای مواجه شود که از جمله پیامدهای شناخته‌شده آن درمان باشد.
در مقابل، اگر آسیب ایجادشده ناشی از اشتباه یا کوتاهی در انجام وظایف حرفه‌ای باشد، موضوع متفاوت خواهد بود. تشخیص این مسئله معمولاً به بررسی پرونده پزشکی، مدارک درمانی و در موارد لازم نظر کارشناسی تخصصی نیاز دارد.
آگاهی بیمار از خطرات احتمالی درمان اهمیت زیادی دارد. پزشک باید اطلاعات لازم و متناسب با اقدام درمانی را در اختیار بیمار قرار دهد تا رضایت او با آگاهی مناسب شکل بگیرد.
با این حال، اطلاع بیمار از یک عارضه احتمالی به این معنا نیست که هر اتفاقی که پس از عمل رخ دهد، خودکار در محدوده همان عارضه قرار می‌گیرد.
برای مثال، اگر احتمال مشخصی برای ایجاد یک عارضه در یک عمل وجود داشته باشد، وقوع آن به تنهایی نمی‌تواند اثبات‌کننده تقصیر پزشک باشد. اما اگر آسیب ایجادشده نتیجه اقدامی خارج از موازین حرفه‌ای باشد، بررسی مسئولیت پزشک همچنان موضوعیت خواهد داشت.
رضایت زمانی اهمیت واقعی پیدا می‌کند که بیمار اطلاعات لازم را برای تصمیم‌گیری در اختیار داشته باشد. اطلاع‌رسانی درباره نوع اقدام درمانی، خطرات مهم، گزینه‌های درمانی و پیامدهای قابل انتظار می‌تواند در ارزیابی رضایت بیمار اهمیت داشته باشد.
در نتیجه، رضایت‌نامه را نباید صرفاً یک فرم امضاشده دانست. محتوای توضیحات ارائه‌شده، شرایط بیمار و نوع اقدام درمانی نیز می‌توانند در بررسی یک پرونده مورد توجه قرار گیرند.
لزوماً خیر. یکی از اشتباهات رایج این است که هر نتیجه نامطلوب پزشکی با تقصیر پزشک یکی دانسته شود. در حالی که پزشکی با عدم قطعیت‌ها و ریسک‌های درمانی همراه است.
ممکن است یک عمل از نظر فنی به شکل صحیح انجام شود، اما بیمار به دلیل شرایط بدنی، واکنش‌های فردی یا عارضه شناخته‌شده با نتیجه مورد انتظار مواجه نشود.
بنابراین برای تعیین مسئولیت، صرفاً نباید به نتیجه نهایی نگاه کرد. باید بررسی شود که اقدامات پزشک پیش، حین و پس از درمان چگونه بوده و آیا میان عملکرد او و خسارت ایجادشده رابطه قابل اثباتی وجود دارد یا خیر.
پرونده پزشکی یکی از مهم‌ترین منابع اطلاعاتی برای بررسی یک ادعای پزشکی است. اطلاعات مربوط به وضعیت بیمار، تشخیص، اقدامات انجام‌شده، داروهای تجویزشده، گزارش عمل و مراقبت‌های پس از درمان می‌تواند در ارزیابی روند درمان مؤثر باشد.
در صورتی که اختلافی درباره عملکرد پزشک ایجاد شود، بررسی دقیق این مستندات می‌تواند مشخص کند که روند درمان چگونه پیش رفته است.
به همین دلیل، در پرونده‌های پزشکی نباید فقط به رضایت‌نامه توجه کرد. رضایت‌نامه یکی از اسناد پرونده است و در کنار سایر مدارک و شواهد بررسی می‌شود.
مسئولیت پزشکی معمولاً دارای جنبه‌های تخصصی است و تشخیص اینکه یک اقدام درمانی مطابق استانداردهای حرفه‌ای انجام شده یا خیر، موضوعی نیست که صرفاً بر اساس برداشت شخصی بیمار یا پزشک مشخص شود.
در پرونده‌های اختلافی، نظر کارشناسی می‌تواند در بررسی رابطه میان اقدام درمانی، عارضه ایجادشده و رعایت یا عدم رعایت موازین فنی اهمیت داشته باشد.
بنابراین اگر بیماری پس از یک عمل با آسیب یا عارضه‌ای مواجه شده است، باید ابتدا علت آن مشخص شود و سپس درباره وجود یا نبود تقصیر تصمیم‌گیری شود.
بله. رضایت‌نامه می‌تواند یکی از مدارکی باشد که در بررسی پرونده مورد توجه قرار می‌گیرد، به‌خصوص اگر نشان دهد بیمار درباره اقدام درمانی و برخی خطرات آن اطلاعات دریافت کرده و با انجام آن موافقت کرده است.
اما ارزش و اثر حقوقی رضایت‌نامه به محتوای آن و شرایط پرونده بستگی دارد. نمی‌توان صرفاً به دلیل وجود یک امضا نتیجه گرفت که پزشک در هر شرایطی از مسئولیت مبراست.
در واقع، رضایت‌نامه می‌تواند موضوع رضایت بیمار به انجام درمان را اثبات کند؛ اما مسئله رعایت موازین حرفه‌ای و نحوه انجام درمان باید به صورت جداگانه بررسی شود.
در بررسی مسئولیت پزشکی باید دو موضوع از یکدیگر تفکیک شوند: نخست اینکه بیمار با انجام درمان موافقت کرده است و دوم اینکه پزشک درمان را چگونه انجام داده است.
رضایت بیمار مربوط به پذیرش اقدام درمانی است، اما عملکرد پزشک باید همچنان در چارچوب اصول حرفه‌ای مورد ارزیابی قرار گیرد.
به همین دلیل، اگر پزشک با وجود دریافت رضایت‌نامه، در فرآیند درمان مرتکب اقدامی شود که از نظر تخصصی و حرفه‌ای قابل ایراد باشد و آن اقدام موجب ورود خسارت شود، وجود رضایت‌نامه لزوماً مانع بررسی مسئولیت نخواهد بود.
اگر بیمار پس از درمان با آسیب جدی یا نتیجه‌ای غیرمنتظره مواجه شده است، بهتر است پیش از هرگونه نتیجه‌گیری، تمام مستندات درمانی جمع‌آوری و روند درمان بررسی شود.
رضایت‌نامه، پرونده پزشکی، گزارش عمل، نتایج آزمایش‌ها و تصویربرداری‌ها و سایر مدارک مرتبط می‌توانند برای بررسی موضوع اهمیت داشته باشند.
همچنین تشخیص اینکه موضوع صرفاً یک عارضه قابل انتظار بوده یا احتمال قصور پزشکی وجود دارد، نیازمند بررسی تخصصی است. اقدام عجولانه یا اتکا به اطلاعات غیرتخصصی ممکن است باعث شود مسیر پیگیری پرونده به درستی انتخاب نشود.
پزشک قبل از عمل رضایت گرفت؛ یعنی دیگر مسئول نیست؟ پاسخ این است که صرف دریافت رضایت‌نامه به معنای سلب کامل مسئولیت پزشک نیست. رضایت بیمار اصولاً به معنای موافقت با انجام درمان است و باید میان این رضایت و رعایت موازین علمی و فنی توسط پزشک تفاوت قائل شد.
اگر عارضه ایجادشده از پیامدهای شناخته‌شده و قابل انتظار درمان باشد و اقدامات پزشکی نیز مطابق اصول حرفه‌ای انجام شده باشد، موضوع با حالتی که خسارت در نتیجه تقصیر یا قصور پزشکی ایجاد شده تفاوت دارد.
بنابراین در پرونده‌های پزشکی، صرف وجود رضایت‌نامه یا صرف وقوع یک نتیجه نامطلوب برای تعیین مسئولیت کافی نیست. علت ایجاد خسارت، نحوه انجام درمان، اطلاعات ارائه‌شده به بیمار، مستندات پرونده پزشکی و نظر کارشناسی می‌توانند در ارزیابی موضوع نقش داشته باشند.
در نتیجه، رضایت‌نامه را نباید نه بی‌اهمیت دانست و نه سندی تلقی کرد که تحت هر شرایطی مسئولیت پزشک را از بین می‌برد. بررسی دقیق شرایط هر پرونده، بهترین راه برای تشخیص وضعیت حقوقی آن است. سایر مقالات تخصصی سایت را نیز مطالعه کنید.
نوشته شده توسط:
نوشته شده توسط:
نوشته شده توسط: